bannerjaenneweb

Afdrukken

08a Ik kijk naar het water - en of het stil is

Rutger Kopland

 

uit Verzamelde gedichten,G.A. van Oorschot, Amsterdam,  2010

Een prachtige zin, op het verste punt van deze gedichtenroute langs de Geul. Een slotakkoord, dat alles samenvat. Wie de route gelopen heeft zal het beamen, het gevoel herkennen: het geldt niet alleen voor deze plek, maar voor zoveel momenten, zoveel plekken langs de Geul.

Die invloed kan een landschap hebben: je gevoel versterken dat het "goed is". Geen spektakel, geen actie bijna: 'er drijven eenden tegen het riet' . Een moment van in balans zijn, de rust van het landschap die getransformeerd wordt in rust in jezelf.

Mrs 8a

Afdrukken

09 Het weiland

 

Johanna Kruit

uit: Kun je zien wat je voelt?, Holland, Haarlem, 1991.

'Het is van niemand en daarom van mij.' Er is niemand in het weiland, het is door iedereen leeg achtergelaten, en daarom kan de 'ik' het vullen met haar/zijn aanwezigheid, en met gedachten en beelden. Daardoor ontspint zich een spel met werkelijkheid en fantasie. 

Er is materiële aanwezigheid: er is een hek, een boom, gras, een sloot; en daartegenover staat wat aanwezig is in de geest van de waarnemer: de boom is, of heeft, een geheim; de wind is een persoon, want hij 'woont'; er is heimwee - naar wat? Er is stilte, die bang maakt: 'als je zingt gaat dat over.' En: er is misschien betovering!

Dan zijn er elementen die tussen deze twee werelden in staan: de sporen wijzen op 'een beest dat daar was.' De sporen zijn waarneembaar, maar het beest niet meer, en dat vergroot nog het geheimzinnige, onzekere karakter.

Er is dus een contrast, tussen de veiligheid van de realiteit, en dat wat zich buiten het waarneembare, in onze geest, afspeelt. En die onzekerheid over wat je niet kent krijgt langzaam de overhand, neemt bezit van je. Je begrijpt niet goed wat er zich afspeelt; en je begrijpt zelfs jezelf niet meer : 'misschien ben ik betoverd / door dat onbegrepen weiland.'

Mrs9

Afdrukken

10 Een man dacht

Toon Tellegen

 uit Als we vlammen waren, Querido, Amsterdam, 1996

 

Een man dacht:

wanneer zal ik eens

één minuut niet

 aan haar denken?

Nu?

Hij ging zitten

en dacht één minuut 

niet aan haar

Toen stond hij op

en wandelde verder

dacht verder

steeds verder 

zonder tussenpozen

aan haar

Een obsessie kan iemands leven verwoesten. Gedachten die niet losgemaakt kunnen worden van een gebeurtenis, een persoon; die steeds maar in dezelfde richting gaan: dat is een vorm van gevangenschap. Maar hier, in de lichte toon en de gewone, alledaagse taal van dit gedicht,  is dat niet aan de orde. Tellegen speelt er juist mee, door het zelf sturen van de gedachten, te benadrukken. Geen dwang, maar soevereine vrijheid. De man kiest zelf het moment, heel bewust: 'Hij ging zitten / en dacht één minuut / niet aan haar'. En daarna neemt hij zelf de beslissing zich opnieuw over te geven aan het geluk aan haar te denken, een eindeloze, onafzienbare tijd:  'Toen stond hij op / en wandelde verder / dacht verder / steeds verder /zonder tussenpozen / aan haar'.

Mrs 10

Afdrukken

11 Licht

 

Remco Campert

uit: Dichter, De Bezige Bij, Amsterdam, 1999.

aan-de-gapert-rothemer-watermolen-web

Een doodgewone gebeurtenis in het dagelijkse, huiselijke leven: je beslist een boom om te hakken, omdat hij te veel licht wegneemt, en je daar genoeg van hebt. Dat is: mensen zijn de baas over de boom, in hun almacht gaan ze er van uit dat de boom 'eigendom' is, waarmee je kunt doen wat je goeddunkt, zonder rekening te houden met dat 'andere':  'de boom die in zijn eigen reiken / ons verlangen in de weg stond'.

Maar dat blijkt anders uit te pakken. Kijk naar 'de boom kreunde kermde kraakte', 'de wind... /week geschrokken uit', 'sleurde hij zijn leven neer'. Die woorden kondigen onheil aan, want de boom is niet zomaar een object meer, maar lijkt emoties te hebben, net als mensen.

Als de boom zijn noodlot heeft ondergaan, en de mensen lijken te triomferen, 'eindelijk hadden we licht in de kamer' - op datzelfde moment breekt het besef door dat er iets onherroepelijks is gebeurd 'en zagen klaar / ons onherstelbaar gezicht'. Wat betekent die macht dus eigenlijk: wie zijn uiteindelijk de verliezers?

Als beteuterde kinderen staan ze daar. Als tovenaarsleerlingen, die beseffen wat ze gedaan hebben: het 'licht' in de titel is wellicht een ander licht dan het licht dat eindelijk in de kamer schijnt? 

Mrs 11

Disclaimer

Dit is de officiële website van de Stichting. We doen er alles aan om deze website actueel te houden en te voorzien van correcte informatie. Komt u desondanks toch iets tegen dat niet correct of verouderd is, dan stellen wij uw reactie zeer op prijs. U kunt hiervoor het email-adres Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. gebruiken of naar het contactformulier gaan.